Halloween: het feest van pompoenen, angstaanjagende kostuums en overvolle snoepkommen. Maar achter al dat oranje en zwart schuilt een eeuwenoude traditie vol bijzondere verhalen en vreemde gewoontes. Hoe is dit feest eigenlijk ontstaan? En waarom snijden we gezichten in pompoenen? Tijd om dat te ontdekken met tien fascinerende weetjes over Halloween.
Waar komt Halloween eigenlijk vandaan?
De oorsprong van Halloween ligt niet in Amerika, maar in Ierland. Het feest vindt zijn wortels in Samhain (spreek uit als “sau-win”), een oud Keltisch oogstfeest dat het einde van de zomer en het begin van de donkere winter markeerde. De Kelten geloofden dat op deze dag, 31 oktober, de grens tussen de wereld van de levenden en de doden vervaagde.
Geesten konden dan terugkeren naar aarde, en dat vonden mensen niet per se gezellig. Om boze zielen op afstand te houden, staken ze vuren aan en droegen ze maskers om zich te verbergen. Klinkt verdacht veel als Halloween, toch? Toen Ierse immigranten in de 19e eeuw naar Amerika trokken, namen ze deze traditie mee. En daar veranderde het langzaam in het feest dat we nu kennen: met pompoenen, snoep en enge films op repeat.
Waarom snijden we gezichten in pompoenen?
De pompoen is hét symbool van Halloween, maar dat is niet altijd zo geweest. Oorspronkelijk gebruikten de Ieren rapen om hun lantaarns in te snijden. Die werden “Jack O’Lanterns” genoemd, naar een oude legende over een man genaamd Stingy Jack.
Volgens het verhaal probeerde Jack de duivel te bedriegen en werd hij als straf veroordeeld om eeuwig rond te dwalen met alleen een gloeiende kool in een uitgeholde raap als licht. Toen Halloween in Amerika populair werd, bleken pompoenen een stuk makkelijker uit te hollen én mooier van kleur. De oranje pompoen werd daardoor al snel het handelsmerk van Halloween.
Vandaag de dag worden er wereldwijd miljoenen pompoenen uitgehold,soms met kunstige precisie, soms met een slordig mes en een hoop geknoei op het aanrecht.
Trick-or-treat: van middeleeuws bedelen tot suikerfeest
“Trick or treat!” roepen kinderen massaal, maar de oorsprong is ouder dan je denkt. In de middeleeuwen gingen arme mensen van deur tot deur tijdens Allerzielen (2 november) om om eten te vragen in ruil voor gebeden voor de doden. Dat noemden ze “souling”.
Toen het gebruik naar Amerika kwam, veranderde het langzaam in een kind vriendelijkere traditie. In plaats van gebeden kregen de kinderen snoep, en in plaats van zielenzangen kregen ze kostuums. Het element van “trick” het dreigen met een grap als je niets krijgt is pas later toegevoegd, toen het feest een speelser karakter kreeg.
Tegenwoordig besteden Amerikanen meer dan 3 miljard dollar per jaar aan snoep voor Halloween. Niet slecht voor een gebruik dat ooit begon als een gebedsdienst.
Waarom dragen we enge kostuums?
Kostuums tijdens Halloween zijn niet alleen voor de lol, ze komen voort uit angst. Tijdens het Keltische Samhain geloofde men dat geesten van overledenen konden terugkeren naar aarde. Om niet herkend of lastiggevallen te worden, verkleedden mensen zich zelf als geesten of demonen.
Zo hoopten ze de zielen te misleiden: “Zie je? Ik ben er ook eentje van jullie, hoor.” Tegenwoordig is het natuurlijk vooral een excuus om los te gaan met make-up, bloedcapsules en neptanden. Maar dat idee van vermomming als bescherming tegen het kwaad zit er nog altijd in, al noemen we het nu gewoon een verkleedfeest.
En eerlijk: er is iets bevrijdends aan om één avond per jaar iets compleet geks aan te trekken zonder dat iemand er raar van opkijkt.
Halloween is (bijna) groter dan Kerstmis
In de Verenigde Staten is Halloween inmiddels het tweede meest commerciële feest van het jaar, na Kerstmis. Er wordt geschat dat Amerikanen jaarlijks meer dan 10 miljard dollar uitgeven aan decoraties, kostuums, snoep en feestartikelen.
Ook buiten de VS groeit de populariteit snel. In Nederland zie je elk jaar meer Halloweenfeesten, spooktochten en griezelmarkten. Pretparken zoals Walibi en Toverland spelen er handig op in met hun Halloween Fright Nights en Scary Nights.
Van oorsprong een spiritueel moment, is Halloween uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen, half commercieel, half cultureel, maar 100% leuk voor iedereen die van verkleden of griezelen houdt.
De kleuren van Halloween hebben betekenis
Zwart en oranje zijn de klassieke kleuren van Halloween, maar wist je dat dat niet toevallig is? Oranje staat symbool voor de oogst en de herfst, terwijl zwart de duisternis en de dood vertegenwoordigt. Samen vertellen ze het verhaal van de overgang tussen seizoenen, precies wat Samhain ooit was: de overgang van zomer naar winter, van leven naar dood.
Andere kleuren zijn er later bijgekomen, zoals paars (mystiek), groen (magie) en rood (gevaar of bloed). Toch blijft die combinatie van zwart en oranje onverslaanbaar. Eén blik op een winkelrek in oktober en je weet direct: het is weer Halloween-seizoen.
Waarom houden mensen van griezelen?
Er is iets raars aan de hand met angst. Niemand wil écht bang zijn, maar zodra het veilig is, in een filmzaal, een spookhuis of een donkere achtbaan, staan we vooraan. Griezelen zorgt voor een adrenalinekick. Je hart gaat sneller kloppen, je lichaam maakt endorfine aan en even voel je je levendiger dan ooit. Eigenlijk is het een gecontroleerde vorm van paniek: je weet dat je veilig bent, maar je hersenen denken van niet. Daarom schrik je en lach je daarna opgelucht.
Die spanning is precies wat evenementen als Walibi Fright Nights zo populair maakt. Het begon ooit in 2001 als een themadag, maar groeide uit tot het grootste Halloween-evenement van Nederland. In oktober verandert het hele park in een horrorwereld met rook, schaduwen en tientallen scare actors die niets liever doen dan jou laten gillen. Elk jaar is er een nieuw thema, compleet met spookhuizen, creepy clowns en duistere muziek. Overdag is er een mildere versie, de Spooky Days, speciaal voor gezinnen met kinderen. Zo is Halloween in Nederland niet meer alleen een importfeest uit Amerika, maar ook een jaarlijkse traditie geworden voor iedereen die houdt van een beetje spanning in het donker.
8. Halloween heeft zijn eigen bijgeloof
Net als vrijdag de dertiende kent Halloween zijn portie bijgeloof. Zo werd vroeger geloofd dat als je op Halloween een spin zag, dat betekende dat de geest van een overleden geliefde in de buurt was. Of dat als je in een spiegel keek bij kaarslicht, je de persoon zou zien met wie je later zou trouwen.
Niet alles was even vriendelijk. Sommige mythes waarschuwden juist dat zwarte katten ongeluk brachten op 31 oktober. Gelukkig zijn die ideeën nu grotendeels verdwenen, al blijft de zwarte kat een vast onderdeel van Halloween-decoraties, meestal met opzet een beetje eng.
9. Halloween is niet overal even populair
Hoewel Halloween wereldwijd wordt gevierd, verschilt de intensiteit enorm per land. In Ierland, Schotland en de VS is het een groot feest met optochten, snoep en decoraties. In Duitsland leggen mensen hun messen op 31 oktober in de kast, zodat rondzwervende geesten zich niet kunnen verwonden.
In Mexico vieren ze op bijna dezelfde datum de Día de los Muertos (Dag van de Doden), een kleurrijk feest ter ere van overleden familieleden. Daar draait het niet om angst, maar om herinnering en liefde. En in Nederland? Wij haken langzaam aan, met spooktochten, Halloween in de onze attractieparken en vooral veel kinderen met zakken vol snoep.
10. Pompoenen als superfood van Halloween
Pompoenen zijn niet alleen leuk om uit te hollen, ze zijn ook nog eens supergezond. Ze zitten vol met vitamine A, vezels en antioxidanten. In veel landen wordt het vruchtvlees gebruikt voor soepen, taarten en zelfs lattes (ja, de beroemde pumpkin spice latte).
Dus de volgende keer dat je een pompoen uitholt, bedenk dan dat je eigenlijk met een eetbare vitaminebom bezig bent. Gooi dat vruchtvlees niet weg, maar maak er iets lekkers van. Wie zei dat Halloween alleen om snoep draait?
Halloween in Nederland: steeds groter, steeds leuker
Hoewel Halloween pas de laatste decennia in Nederland echt voet aan de grond kreeg, is het inmiddels niet meer weg te denken. In bijna elke stad worden feesten, spooktochten en trick-or-treat-avonden georganiseerd. Scholen doen mee, winkels versieren etalages, en zelfs huisdieren worden verkleed (of dat nou leuk is of niet).
Of je nu houdt van horrorfilms of gewoon van pompoensoep, Halloween heeft voor iedereen iets. En ergens is het best grappig: een oud Iers oogstfeest dat uitgroeide tot een van de gezelligste griezelfeesten van het jaar.
Tot slot:
Halloween is meer dan snoep en enge kostuums. Het is een feest dat eeuwenoude tradities combineert met moderne lol. Dus als de avond van 31 oktober nadert, steek een kaarsje aan, zet een pompoen voor de deur en geniet van de magie van de nacht.
Over de auteur
