Papegaaien zie je zelden over het hoofd. Soms door hun felle kleuren, soms door hun luide stem, en soms omdat ze iets roepen dat verdacht veel op mensentaal lijkt. Ze horen bij de populairste huisdieren ter wereld, en dat is niet zo gek. Slim, nieuwsgierig en vaak een tikje ondeugend, zorgen ze dat je blijft kijken, luisteren en soms hardop moet lachen. Je denkt misschien dat je weet wat voor dier het is, tot je even blijft staan. Dan merk je dat er veel meer gebeurt dan je verwachtte.
Waar komen papegaaien in het wild voor?
Papegaaien leven van nature in tropische en subtropische gebieden over de hele wereld. In Zuid- en Midden-Amerika zie je de grote ara’s en amazonepapegaaien door de regenwouden slingeren, altijd op zoek naar fruit, noten of bloemen. In Afrika kom je ze tegen in bossen en savannes, soms ook halfopen landschappen. Australië en Oceanië herbergen de kaketoes en andere kleurrijke soorten, vaak tussen de bomen of in open gebieden. En in Azië leven kleinere soorten, zoals halsbandparkieten, vooral in bosrijke gebieden of langs landbouwgrond. Overal geldt hetzelfde: ze leven in groepen, zijn voortdurend bezig en je ziet bijna nooit een moment van stilzitten. Het is altijd beweging, altijd geluid, altijd leven.
Hoe slim zijn papegaaien eigenlijk?
Je ziet het vaak aan hun blik. Niet leeg, niet afwezig. Meer onderzoekend. Papegaaien horen bij de slimste dieren ter wereld, maar dat zit niet in één trucje. Het zit in hoe ze kijken, wachten, proberen. Sommige soorten herkennen vormen, kleuren en aantallen. Anderen onthouden gezichten. In het wild helpt dat bij samenwerken. In gevangenschap merk je het vooral als er te weinig gebeurt. Dan worden ze onrustig. Of luid. Alsof ze zeggen dat hun hoofd nog niet klaar is.
Sommige onderzoekers zeggen dat ze ongeveer het niveau van een kind van drie tot vijf jaar hebben. Niet omdat ze woorden herhalen, maar omdat ze begrijpen wat je doet, verbanden zien en oplossingen zoeken. Je ziet het in hoe ze kijken, hoe ze reageren, hoe ze kleine puzzels aanpakken of beslissingen nemen. Alex, een beroemde papegaai, kon kleuren en vormen benoemen, en wist zelfs wanneer iets meer of minder was. Dat voelde niet als een trucje. Het was echt begrijpen. Alsof hij even meedacht terwijl jij dacht dat jij de baas was.
Waarom kunnen papegaaien praten?
Papegaaien praten niet omdat ze iets willen uitleggen. Ze doen het omdat ze geluiden verzamelen. Alles wat vaak voorbij komt, slaan ze op. Stemmen, lachjes, piepjes, soms hele zinnen. Sommige papegaaien kunnen tientallen woorden onthouden en ze zelfs in de juiste situatie gebruiken. Jij wordt vanzelf onderdeel van die geluidswereld. Soms roepen ze iets precies op het juiste moment. Waarschijnlijk toeval. Maar het voelt anders. Alsof ze meeluisteren. En soms ook een beetje terugpraten.
Hoe oud kan een papegaai worden?
Veel ouder dan mensen denken. Sommige papegaaien worden vijftig jaar of ouder. Dat betekent dat ze meerdere levensfases van hun eigenaar meemaken. Een verhuizing. Een gezin. Stilte in huis. Dat besef komt vaak pas later. Een papegaai lijkt een leuk huisdier. Tot je je realiseert dat hij waarschijnlijk blijft als jij verandert.
Zijn papegaaien sociale dieren?
Alleen zijn past eigenlijk niet bij een papegaai. In het wild leven ze in groepen. Altijd geluid. Altijd beweging. In huis zoeken ze datzelfde contact. Soms bij mensen. Soms bij andere dieren. Krijgen ze dat niet genoeg, dan verandert hun gedrag. Schreeuwen. Veren plukken. Niet omdat ze lastig zijn, maar omdat er iets ontbreekt. Een papegaai kan echt een dikke vriend van je worden, maar je moet er goed over nadenken. Jij wordt onderdeel van zijn wereld, net zoals hij van de jouwe. Verwaarloosde papegaaien kunnen zichzelf helemaal kaal plukken van verdriet. Dat maakt ze leuk en bijzonder, maar ook kwetsbaar op een manier die je niet altijd meteen ziet.
Waarom zijn papegaaien zo luid?
Het volume is geen toeval. In het wild moeten papegaaien elkaar kunnen horen over grote afstanden. Dat zit er gewoon in. Wat voor ons hard klinkt, is voor hen normaal. Stilte is vreemd. Een papegaai zwijgt zelden omdat hij tevreden is. Eerder omdat hij oplet. Of wacht. En ja, soms omdat hij slaapt. Heel soms.
Wat eten papegaaien het liefst?
In het wild zijn papegaaien voortdurend bezig met eten zoeken. Fruit, noten, knoppen, bloemen. Soms zelfs klei. Het zoeken zelf is bijna net zo belangrijk als het eten. In huis gaat dat vaak verloren. Een bakje is snel gevuld met papegaaienvoer. Te snel. Zonder afwisseling raakt een papegaai niet alleen lichamelijk minder gezond, hij verveelt zich ook. En die verveling merk je meteen, op manieren die je niet altijd leuk vindt.
Kunnen ze emoties voelen?
Het lijkt er sterk op dat Papegaaien emoties kunnen voelen. Ze hechten zich, aan elkaar, aan mensen, aan routines. Verlies kan zichtbaar effect hebben. Minder eten. Stillere momenten. Of juist meer geluid. Ze reageren op stemming. Op aandacht. Op afwezigheid. Het zijn geen decoratieve dieren. Ze doen mee. Altijd.
Waarom knagen ze overal aan?
Hun snavel groeit continu. Knagen is niet zomaar een spelletje, Papegaaien knagen om hun snavel in vorm te houden. In het wild merken ze daar niets van, alles is er om op te kauwen. In huis gaat dat anders. Meubels, kabels, kozijnen, alles wat binnen bereik is wordt bekeken, getest en vaak bewerkt. Het is zelden baldadigheid. Het is gewoon noodzaak. En ze zijn niet kieskeurig: alles wat ze kunnen bereiken telt mee.
Gelukkig zijn er ook volop manieren om dat kauwgedrag veilig te stimuleren. Houten blokjes en ringen, touwen om aan te trekken en scheuren, of speciale kauwstaven van mineralen houden hun snavel gezond en zorgen dat ze zich niet vervelen. Zo kunnen ze lekker bezig zijn zonder dat jouw meubels eraan moeten geloven.
Zijn alle papegaaien even kleurrijk?
Niet altijd. Sommige soorten zijn vooral groen. Praktisch. Opgaand in bladeren en takken. Andere vallen juist op door rood, blauw of geel. Die kleuren zijn geen toeval. Ze spelen een rol in communicatie. In indruk maken. In gezien worden. Of juist niet. Kleuren vertellen meer dan alleen dat iets mooi is.
Waarom zijn papegaaien geen makkelijke huisdieren?
Ze vragen meer dan ze laten zien. Tijd, aandacht, begrip, geduld. Een papegaai is geen achtergrondgeluid, geen accessoire. Het is een dier met een eigen wil en een lange adem. Wie dat accepteert, krijgt er iets bijzonders voor terug. Wie dat onderschat, merkt het vanzelf.
Papegaaien gaan het liefst overal met je mee. Alsof ze een kleine piraat zijn: altijd dichtbij, altijd op je schouder, klaar voor een avontuur.
Papegaaien in de Nederlandse Dierentuinen
Papegaaien bewonderen kan gelukkig ook zonder ze zelf te houden. In Nederlandse dierentuinen zoals Burgers’ Zoo, Diergaarde Blijdorp en Artis zie je verschillende soorten in ruime verblijven. Daar zie je gedrag dat je thuis zelden zou meemaken. Zonder dat je daarna weer naar huis hoeft met een luidruchtige kwetterende huisgenoot.
Ook in Dierenpark Amersfoort kun je prachtige papegaaien en parkieten zien. In de volière bij de ingang van het park lopen ze rond, en via de Klim Alles-route kom je echt dichtbij. Soms gebeurt er iets onverwachts: ze landen op je hoofd of je schouder. Het is een klein moment, maar je vergeet het niet snel.
Lees ook andere dierenblogs:
Over de auteur
