Het Wilde Westen voelt als een plek uit een film, maar de echte geschiedenis is vaak nog vreemder dan wat je op het scherm ziet. Ja, er waren cowboys, saloons en bandieten, en natuurlijk speelden ook de Indianen een grote rol in het leven in deze ruige streken. Veel van wat we kennen uit Hollywoodfilms verliep echter heel anders in het echt. Bereid je voor op verhalen over dappere pioniers, slimme zwendelaars, vreemde regels en gebeurtenissen die zo bijzonder zijn dat je bijna vergeet dat ze echt gebeurd zijn. Dit zijn tien weetjes over het Wilde Westen die je kijk op deze tijd misschien wel helemaal veranderen.
In welke periode speelde het Wilde Westen zich af?
Je zou denken dat het Wilde Westen eeuwenlang heeft bestaan, maar de beroemde “cowboytijd” duurde maar ongeveer dertig jaar. Ongeveer van 1865 tot 1895. Binnen die drie decennia gebeurde zoveel dat het leek alsof het een complete beschaving op zich was. Spoorwegen, wetten en de komst van echte steden maakten het gebied steeds veiliger, tot het ruige karakter langzaam verdween. Maar de verhalen over goudzoekers, cowboys, sheriffs en schietpartijen waren zo spannend dat ze bleven hangen. Hollywood heeft de rest gedaan door alles ongeveer honderd keer groter te maken dan het was. Zo bleef de mythe leven, en lijkt het nu alsof iedereen vroeger rondreed met een cowboyhoed en een dramatische soundtrack.
Cowboys waren lang niet zo stoer als de films doen geloven
Het beeld van de cowboy die met twee revolvers de horizon tegemoet rijdt klinkt episch, maar de werkelijkheid was vooral stoffig, zwaar en best saai. De meeste cowboys brachten hun dagen door te midden van koeien, stofwolken en eindeloos paardrijden. Ze waren vooral veedrijvers die enorme kuddes verplaatsten van ranches naar spoorlijnen. Een cowboy werkte vaak zestien uur per dag en kreeg weinig betaald. Hun kleding was praktisch: stevige laarzen, een sjaaltje tegen het stof en een hoed die zon en regen tegenhield. Dat glamoureuze beeld dat we kennen komt vooral uit latere romans en films, niet uit de werkelijkheid. Daardoor lijken cowboys soms haast superhelden, terwijl ze eerder doorzetters waren die simpelweg probeerden te overleven in een ruig landschap. Juist dat maakt ze misschien wel nóg interessanter.
De legendarische duels in het Wilde Westen waren zeldzamer dan je denkt
De iconische scène uit westernfilms waar twee mannen tegenover elkaar staan en wachten tot iemand zijn revolver als eerst trekt is prachtig voor dramatiek, maar bijna nooit zo gebeurd. In het echte Wilde Westen was een duel te riskant. Als je iemand doodschoot kon je zelf worden opgepakt of beschoten door vrienden van het slachtoffer. De meeste gevechten vonden plaats binnen, in een saloon, en begonnen vaak na teveel drank en gekibbel. Soms schoten mensen dan vanaf korte afstand op elkaar, maar het waren chaotische momenten, geen elegante wedstrijden. Toch bestaan er enkele beroemde uitzonderingen, zoals het duel tussen Wild Bill Hickok en Davis Tutt. De reden dat we nu denken dat duels normaal waren, komt vooral door fictie, veel dikke duimen en de behoefte van schrijvers om er spannende verhalen van te maken.
De saloon was het middelpunt in het wilde westen
Saloons waren de sociale ontmoetingsplekken van het Wilde Westen. Je ging er niet alleen heen om te drinken, maar om nieuws te horen, te kaarten, handelaars te ontmoeten of zelfs een slaapplaats te regelen. Veel saloons hadden bovenkamers die werden gebruikt als hotel, speelzaal of kantoor. Het was een plek waar vreemdelingen en dorpsbewoners dezelfde ruimte deelden en waar de lokale economie vaak begon. De deuren van saloons swingden voor iedereen, van mijnwerkers tot cowboys en van handelaren tot muzikanten. Zelfs de burgemeester of sheriff kwam er regelmatig. Het is dus geen verrassing dat veel gevechten, ruzies en deals vaak binnen de Saloon begonnen. De saloon was het kloppende hart van het stadje waar alles samenkwam.
Vrouwen spelen een belangrijke rol in het wilde westen
In veel westerns spelen cowboys de hoofdrollen. In werkelijkheid bruiste het Wilde Westen van sterke vrouwen. Ze runden hotels en boerderijen, werkten als doktersassistent, onderwijzer, postkoerier of zelfs sheriff. Denk aan Mary Fields, beter bekend als Stagecoach Mary, een indrukwekkende vrouw die als een van de eerste Afro Amerikaanse vrouwen een bezorger van de postdienst werd. Of Annie Oakley, een scherpschutter die wereldberoemd werd en de stereotype mannenrollen doorbrak. In veel nieuwe nederzettingen waren vrouwen de drijvende kracht achter de gemeenschap. Zij zetten scholen op, zorgden voor veiligheid en hielden handel draaiend. Zonder deze vrouwen zou het Wilde Westen een stuk minder succesvol zijn geweest. Hun rol verdient dus veel meer erkenning dan ze traditioneel krijgen.
Bandiet of held
In het Wilde Westen liep de scheidslijn tussen held en schurk zo dun als een slingerend touw in een oude saloon. Sommige bandieten werden gezien als rebellen die het opnamen tegen machtige banken en bedrijven. Jesse James is het bekendste voorbeeld. Kranten schilderden hem soms af als een soort Robin Hood, terwijl er nul bewijs is dat hij ooit ook maar één dollar aan de armen gaf. Toch vonden veel mensen hem geweldig, vooral wie zelf krom lag onder armoede. Aan de andere kant waren er bandieten die juist een veel te slechte reputatie kregen en in werkelijkheid een stuk minder gevaarlijk waren dan de verhalen deden vermoeden. Verhalen werden eindeloos doorverteld, aangedikt en versierd, totdat de mythe groter werd dan de man zelf. Zo krijg je legendes die vooral bestaan uit stoere praat en een flinke dosis fantasie.
Wie woonden er in het Wilde Westen?
Als je alleen films kijkt, denk je misschien dat het Wilde Westen bevolkt werd door dezelfde twintig witte cowboys in steeds andere jassen. De werkelijkheid was totaal anders. Het was een enorme smeltkroes van culturen. Mensen uit Europa, Mexico, Azië en Afrika werkten er zij aan zij, simpelweg omdat ze moesten overleven. Chinese arbeiders werkten aan enorme spoorlijnen. Mexicaanse vaqueros leerden Amerikaanse cowboys hoe je paard moet rijden en Afro-Amerikaanse Buffalo Soldiers speelden een grote rol in de militaire geschiedenis. Inheemse volkeren waren onmisbaar door hun kennis van het landschap en hun invloed op eten, kleding en technieken. Kortom, het idee dat het Wilde Westen een soort eenkleurige cowboyclub was klopt totaal niet. Het was juist een mix van achtergronden en tradities, die de regio veel levendiger maakte dan de Hollywood films je willen laten geloven.
De Sheriff in het Wilde Westen
In films zie je sheriffs altijd stoer rondrennen met revolvers en glimmende badges, maar in werkelijkheid deden ze vooral super saaie administratie. Stapels ervan. Ze moesten belasting innen, ruzies oplossen over omgevallen hekken en eindeloos papieren invullen. Natuurlijk jaagden ze ook op bandieten, maar vaak waren ze vooral bezig iedereen in het dorp een beetje in het gareel te houden. Veel sheriffs hadden zelfs een tweede baan omdat het salaris niet genoeg was om van te leven. Toch kon het werk ineens levensgevaarlijk worden wanneer een ruzie uit de hand liep of wanneer ze dagen door de wildernis moesten reizen om iemand te arresteren. De badge gaf prestige, dat zeker, maar het bracht vooral veel gedoe mee en een risico op een onverwachte achtervolging op een slecht paard.
Waardoor ontstonden de meeste schietpartijen in het Wilde Westen?
De grote cowboyduels waar de muziek dramatisch aanzwelt? Die waren zeldzaam. De meeste schietpartijen ontstonden door… kaartspelletjes. Poker bracht soms het slechtste in mensen naar boven, vooral na een paar glazen sterke drank. Een valse kaart, een verloren inzet of een opmerking op het verkeerde moment en hop, daar ging het mis. Veel saloons hadden daarom een bord met het vriendelijke verzoek om pistolen buiten in te leveren. Niet dat iedereen zich daaraan hield. Genoeg cowboys smokkelden hun wapens gewoon naar binnen, met bekende chaos tot gevolg. Veel van de wildste verhalen uit het Westen begonnen dus met een gezellig potje kaarten dat totaal ontspoorde.
Wanted Posters: Dead or Alive
Die stoere bruine posters met grote beloningsbedragen en scherpe portretjes van bandieten zien er indrukwekkend uit, maar in de realiteit waren ze soms hilarisch onnauwkeurig. Soms stond er een verkeerde naam op, soms was de beschrijving zo vaag dat het op de halve straat van toepassing kon zijn. Een man met een snor een hoed en een litteken op zijn wang? Gefeliciteerd, dat was ongeveer iedereen. Beloningen werden ook regelmatig overdreven om indruk te maken of om bewoners een veilig gevoel te geven. Hierdoor werden soms totaal onschuldige mensen gearresteerd omdat ze toevallig een beetje leken op iemand die gezocht werd. Toch bleven deze posters het enige middel om informatie te verspreiden in een tijd zonder internet.
Welke Western-klassiekers moet je echt gezien hebben?
Als je het Wilde Westen een beetje wilt begrijpen, moet je eigenlijk ook een paar echte Western-klassiekers gezien hebben. Niet omdat ze allemaal historisch kloppen, maar omdat ze de sfeer, het stof, de saloons en de legendes die we nu kennen hebben gevormd. Begin bijvoorbeeld met The Good, the Bad and the Ugly, misschien wel de bekendste spaghettiwestern ooit, met die iconische muziek die iedereen meteen herkent. True Grit (de oude én de nieuwe versie) laat zien hoe onvoorspelbaar en rauw de grensgebieden waren. High Noon vertelt op bijna beklemmende manier hoe alleen een sheriff kan staan op het moment dat het echt spannend wordt. Once Upon a Time in the West is filmische poëzie, langzaam, mooi en groots tegelijk. En als je iets moderners wilt dat laat zien hoe het genre veranderde, kijk dan Unforgiven, waarin Clint Eastwood laat zien dat helden in het Wilde Westen zelden glanzend waren. Het leuke van Westerns is dat ze allemaal iets anders laten zien. De één toont de mythe, de ander de harde werkelijkheid. Maar samen vertellen ze het verhaal dat we nog steeds koppelen aan cowboys, outlaws en stoffige eindeloze vlaktes.
Wil je zelf het Wilde Westen meemaken?
Beleef het Wilde Westen gewoon in Nederland tijdens het grootste country- en westernfestival van Europa in de Brabanthallen in Den Bosch. Op ruim 7000 m² vind je paardenshows met topruiters, workshops linedansen, live optredens van bekende countryartiesten en de grootste Westernmarkt van Europa. Ontmoet echte Native Americans die hun ceremoniële dansen laten zien, proef de ranchsfeer bij Western Riding en scoor je eigen westernlaarzen of accessoires. Het festival zit boordevol muziek, dans, paarden en authentieke Western-ambiance . Een perfecte manier om de sfeer van het Wilde Westen dichtbij huis te ervaren.
Eten als een cowboy
Wil je een keer echt ervaren hoe het is om te dineren als een cowboy? Bij Ribhouse Texas kan dat! Deze restaurants vind je op meerdere locaties in Nederland en ze serveren sappig vlees rechtstreeks van de grill, omringd door een volledig Wilde Westen-decor. Neem een handje pinda’s, dop ze aan tafel en gooi de doppen gewoon op de grond. Echte cowboys doen dat immers ook niet netjes in de prullenbak. Een gezellige, smakelijke en originele manier om jezelf even in het Wilde Westen te wanen.
Wilde Westen Escape Room
Houd je van escape rooms? Stap dan binnen bij Saloon the Rusty Nail en test je skills in echte Wilde Westen-stijl. Jij en je team zijn ingehuurd door de plaatselijke deputy sheriff om de sheriff terug te vinden, die spoorloos verdwenen is. Alles begint in de saloon, waar de eigenaar al een jaar geen belastingen betaalt en de discussies flink oplopen. Met je revolver als vriend en de klok als vijand moet je raadsels oplossen, aanwijzingen vinden en samenwerken om het mysterie op te lossen. Een spannend avontuur vol actie, puzzels en cowboy-sfeer!
Fan van het Wilde Westen? Bekijk dan ook onze blogs over de Middeleeuwen, de Vikingen en de leukste VOC-feitjes.
Over de auteur
