De Noordpool spreekt tot de verbeelding met beelden van ijsberen op een eindeloze vlakte en mysterieuze wezens die onder het ijs leven. Toch is het goed om iets recht te zetten. Op de echte Noordpool vind je alleen drijvend ijs en verder vrijwel geen dieren. Het leven speelt zich af in het uitgestrekte Noordpoolgebied eromheen waar land, zee en kustlijnen samen een leefgebied vormen voor een aantal bijzondere dieren die zich perfect hebben aangepast aan kou, donker en eindeloze winters. In dit gebied vind je dieren die je alleen hier ziet en die elk op hun eigen manier laten zien hoe prachtig en streng de natuur kan zijn.
De ijsbeer is de onbetwiste koning van het ijs
De ijsbeer is en blijft het icoon van het Noordpoolgebied. Hij zwerft langs kusten en over bevroren zeeën op zoek naar zijn favoriete prooi, namelijk zeehonden. Zijn dikke vacht en indrukwekkende isolatielaag houden hem warm in omstandigheden waar een mens amper een minuut zou overleven. Wat veel mensen niet weten is dat het wit van zijn vacht geen echte kleur is maar doorzichtige haren die het licht weerkaatsen. Hierdoor gaat hij volledig op in het besneeuwde landschap. De ijsbeer leeft niet op de centrale Noordpool maar in de omliggende gebieden zoals Canada, Groenland en Spitsbergen. Daar vindt hij voedsel, schuilplekken en genoeg ruimte om rond te trekken.
De narwal wordt ook wel de eenhoorn van de zee genoemd
De narwal is een van de meest mythische dieren die in het Noordpoolgebied leven. Zijn lange spiraalvormige slagtand kan wel bijna drie meter worden en bestaat eigenlijk uit een tandenstructuur die naar buiten groeit. Wetenschappers vermoeden dat hij deze tand gebruikt om indruk te maken, signalen op te vangen en soms om ijs te breken. De narwal trekt in grote groepen door het ijskoude water waar hij jaagt op vis en inktvis. Je ziet dit dier nooit in dierentuinen omdat hij extreem gevoelig is voor stress en een enorm leefgebied nodig heeft. In het wild is het een van de meest betoverende dieren die je kunt tegenkomen.
De poolvos wordt een meester in verkleedpartijen
De poolvos is een kleine slimme overlever die precies weet hoe hij in deze gure wereld moet overleven. Hij past zijn vacht aan de seizoenen aan en loopt in de winter rond met een dikke witte jas waardoor hij volledig opgaat in het landschap. In de zomer kleurt zijn vacht bruin of grijs zodat hij zich kan verbergen tussen rotsen en mos. De poolvos eet alles wat hij kan vinden, van bessen tot prooien die grotere roofdieren hebben achtergelaten. Zijn korte pootjes en compacte lichaam zorgen ervoor dat hij weinig warmte verliest waardoor hij zelfs de diepste poolwinter aankan.
De beluga laat zien dat zeezoogdieren ook kunnen zingen
De beluga staat bekend als een vrolijk en communicatief dier dat allerlei geluiden produceert. Je zou hem bijna beschrijven als een zanger die onder water zijn eigen concerten geeft. Deze witte walvis leeft in groepen die soms honderden dieren groot zijn. In de zomer trekt hij naar ondiepe kustgebieden waar hij zich voortplant en zijn jongen grootbrengt. Zijn vriendelijke uiterlijk en ronde voorhoofd maken hem een van de charmantste dieren van het noordelijke water. Toch blijft het een sterke overlever want de beluga kan moeiteloos door ijzig koud water zwemmen.
De walrus gebruikt zijn slagtanden als klimhaak
De walrus is groot, indrukwekkend en verrassend behendig. Zijn enorme slagtanden gebruikt hij niet alleen om zichzelf te verdedigen maar ook om zich op ijsschotsen omhoog te trekken. Het is een van de meest sociale dieren in het Noordpoolgebied en je ziet ze vaak in grote groepen die dicht tegen elkaar aan liggen om warm te blijven. Walrussen eten vooral schelpdieren die zij van de zeebodem opzuigen met een enorme kracht. Hun dikke huid en vetlaag helpen hen om te overleven in water waar je handen binnen enkele seconden gevoelloos van zouden worden.
De sneeuwuil zweeft als een geest over de Noordpool
De sneeuwuil is een vogel die je meteen herkent aan zijn helderwitte veren en indrukwekkend felle ogen. Hij jaagt vooral op lemmingen en muizen die onder de sneeuw schuilen. Zijn vleugels zijn zo stil dat prooien hem nauwelijks horen aankomen. Deze uil past zijn broedgedrag aan het aanbod van voedsel aan. In jaren met veel lemmingen kunnen er bijna twee keer zoveel jongen worden grootgebracht. De sneeuwuil is gebouwd voor extreme kou en kan met gemak temperaturen doorstaan waar andere vogels het zouden opgeven.
De ringelrob is de favoriete snack van de ijsbeer
De ringelrob is een kleine zeehond met een kenmerkende tekening van lichtere ringen op zijn rug. Hij is het belangrijkste voedsel voor ijsberen maar dat betekent niet dat hij zich zomaar laat vangen. Ringelrobben maken kleine luchtgaten in het ijs en gebruiken die om adem te halen. Sommige van deze gaten houden ze maandenlang open. In de winter leven ze grotendeels onder het ijs waar ze prima kunnen zwemmen en jagen. Ze zijn klein en snel en hebben een dikke isolatielaag die hen warm houdt in water dat ver onder het vriespunt ligt.
De Groenlandse walvis wordt een kampioen van het lange leven
Deze walvis kan wel meer dan tweehonderd jaar oud worden en is daarmee een van de oudste zoogdieren ter wereld. De Groenlandse walvis beweegt langzaam maar kan grote afstanden afleggen door de bevroren wateren. Zijn enorme vetlaag en stevige lichaamsbouw maken het mogelijk om zelfs door dun ijs heen te breken. Hij filtert kleine diertjes uit het water en leeft in een wereld die voor mensen bijna onvoorstelbaar koud en donker is. Juist daardoor is het een van de meest fascinerende dieren in het Noordpoolgebied.
De muskusos ziet eruit alsof hij rechtstreeks uit de oertijd komt
De muskusos is een groot en stevig dier met een dikke vacht die tot aan de grond hangt. Hierdoor lijkt het alsof hij een soort wandelend tapijt is. Zijn vacht bestaat uit meerdere lagen die hem beschermen tegen wind en sneeuw. Muskusossen leven in kuddes die elkaar beschermen tegen roofdieren. Wanneer er gevaar dreigt vormen ze een cirkel om de jongen heen, met hun scherpe horens naar buiten. Het is een indrukwekkend gezicht en laat zien hoe sterk hun sociale band is. Ze grazen op toendra’s waar de zomer kort is en de winter eindeloos lijkt.
De eidereend houdt van de koude kustgebieden, ook de Noordpool.
De eidereend is een robuuste zeebewoner die zich thuis voelt in de ijskoude zeeën rond het Noordpoolgebied, maar je hoeft helemaal niet naar het hoge noorden om hem te zien. Ook langs de Nederlandse kust komt hij regelmatig voor en op plekken zoals Texel en Ameland kun je hem zelfs van dichtbij bewonderen. De vogel staat bekend om zijn extreem zachte dons dat vroeger veel werd gebruikt voor kleding en dekbedden. Het bijzondere is dat de eidereend dit dons zelf plukt om het nest warm te houden. Eidereenden leven vaak in kolonies en zijn goed bestand tegen ruige omstandigheden waar de zee continu in beweging is en de wind vrijwel nooit gaat liggen. Hun kleuren, gedrag en opvallende roep maken het een van de charmantste vogels die zowel in het Noordpoolgebied als dicht bij huis te vinden is.
Een goede plek om meer te leren over de bescherming van dieren in het Noordpoolgebied en de rol van klimaatverandering op de Noordpool is de pagina van WWF Arctic Wildlife.
Lees ook onze andere dierenblogs:
Over de auteur
